കറുത്തവാവ്: അധ്യായം 12: അടിമപ്പണം

കറുത്തവാവിന്റെ ഉച്ചയ്ക്ക്, ചെളിയിൽ കുളിച്ച ഒരു കാർ പടിപ്പുര കടന്നു മുറ്റത്തു വന്നുനിന്നു.

ആദി ഇറങ്ങി. കൈ വീശി. നിള പൂമുഖത്തുനിന്ന് ഓടിച്ചെന്നില്ല. പടിയിറങ്ങി, അവനിൽനിന്നു മൂന്നടി അകലെ, കാലുകൾ അല്പം അകത്തിവച്ച്, കളരിയിലെ നിലയിൽ നിന്നു. "നമ്മൾ ആദ്യമായി കണ്ട ദിവസം. ഞാൻ നിന്നോട് ആദ്യം പറഞ്ഞ വാചകം എന്താ?"

ആദി അമ്പരന്നു, ചിരിക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ അവളുടെ കഴുത്തിലെ മങ്ങിത്തുടങ്ങിയ നീലപ്പാടുകൾ കണ്ടു; ചിരി പാതിയിൽ മരിച്ചു. "'ക്യാമറ എന്റെ ഫൈറ്ററുടെ മോന്തയിൽനിന്നു മാറ്റടാ പൊട്ടാ; അവനു ശ്വാസം വിടാൻ സ്ഥലം കൊടുക്ക്.' ചെന്നൈയിൽ, എ.വി.എമ്മിന്റെ ഫ്ലോറിൽ. അടുത്ത വാചകം കൂടി വേണോ? അതിൽ തെറിയുണ്ട്; അപ്പു കേൾക്കെ പറയാൻ കൊള്ളില്ല."

അവൾ അപ്പോഴും അനങ്ങിയില്ല. മുന്നോട്ടു ചെന്ന് അവന്റെ വലതുകൈ പിടിച്ച്, സ്വന്തം ഇടത്തേ കൈത്തണ്ടയിലെ മുറിവിനു മേൽ അമർത്തിവച്ചു. ഒന്ന്. രണ്ട്. മൂന്ന്. ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. ചൂടുള്ള, ജീവനുള്ള, ക്യാമറ പിടിച്ചു തഴമ്പിച്ച വിരലുകൾ. കാപ്പിയുടെയും തുകലിന്റെയും മണം. അപ്പോൾ മാത്രം അവളുടെ തോളുകൾ അയഞ്ഞു. അവൾ നെറ്റി അവന്റെ തോളിൽ ചാരി; ഒരു നിമിഷം, അത്ര മാത്രം.

"എന്റെ രൂപത്തിൽ വന്നു എന്നാണോ നീ പറഞ്ഞത്," അവൻ പതുക്കെ ചോദിച്ചു. അവൾ തലയാട്ടി.

അവൾ അവനെ വീടു ചുറ്റി നടത്തിച്ചു. മാളികമുറിയിലെ, ഉള്ളിലേക്കു പൊട്ടിത്തെറിച്ച ജനൽ. തെക്കിനിയുടെ പുറംചുമരിലെ, വക്കു കരിഞ്ഞ നൂറുകണക്കിനു ചാലുകൾ. അപ്പുവിന്റെ ലാപ്ടോപ്പിലെ നടക്കുന്ന ചൂട്. ആദി ഓരോന്നും ഒരു ഛായാഗ്രാഹകന്റെ കണ്ണുകൊണ്ടു നോക്കി; കോണും വെളിച്ചവും അകലവും അളന്ന്. പലകയിലെ ഒരു ചാലിൽ അവൻ വിരലോടിച്ചു, മൂക്കിനടുത്തു കൊണ്ടുവന്നു മണത്തു. കരിഞ്ഞ മരം. ഏറെ നേരം ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല.

"ഞാൻ കള്ളം പറയില്ല, നിളാ. കൊച്ചിയിൽനിന്നു വണ്ടി കയറുമ്പോൾ ഞാൻ വിചാരിച്ചതു നിന്നെ ഇവിടന്നു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി ഒരു നല്ല ഡോക്ടറെ കാണിക്കണമെന്നാ. ഇപ്പൊ…" അവൻ ആ പലകയിലേക്കു നോക്കി. "ഇത് എന്താണെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. ഞാൻ പഠിച്ച ഒന്നുകൊണ്ടും ഇതു വിശദീകരിക്കാൻ പറ്റുന്നില്ല. പക്ഷേ ഒരു കാര്യം എന്നെ അലട്ടുന്നുണ്ട്. ചോദിച്ചോട്ടെ?"

"ചോദിക്ക്."

"മിനിഞ്ഞാന്നു ഫോണിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞതു നീ മറന്നിട്ടില്ലല്ലോ. ബോൾട്ടിലെ മഞ്ഞ്. ആദ്യം തണുപ്പ്, പിന്നെ ചൂട്. നിന്നെ വീഴ്ത്താൻ നോക്കിയതും നിന്നെ പിടിച്ചതും ഒന്നല്ല എന്നാണ് എന്റെ ക്യാമറ പറയുന്നത്. ഇനി ഇതുകൂടി ആലോചിക്ക്: ആ ചൂടുള്ളതിനു നിന്നെ കൊല്ലാനാണു വേണ്ടതെങ്കിൽ, ഏഴാം നിലയിൽനിന്നു നീ വീഴുമ്പോൾ അതു വെറുതെ നോക്കിനിന്നാൽ മതിയായിരുന്നില്ലേ? ട്രസ്സ് നിന്റെ മേൽ വീഴുമായിരുന്നു. പണി കഴിഞ്ഞേനെ. അതെന്തിനാ നിന്നെ വലിച്ചുമാറ്റിയത്? നീ ഇന്നു സന്ധ്യയ്ക്ക് ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ പോകുന്നത് ഏതിൽനിന്നാണെന്നു നിനക്കുറപ്പുണ്ടോ?"

നിള ആ ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കാഞ്ഞിട്ടല്ല. "ഉടമസ്ഥ തന്റെ മുതൽ നശിച്ചുപോകാൻ സമ്മതിക്കുമോ, ആദീ? അവൾക്ക് എന്നെ വേണ്ടതു ചതഞ്ഞരഞ്ഞിട്ടല്ല. ജീവനോടെ. ഈ കാവിൽ. ഈ വാവിന്. എന്റെ അമ്മയെ കിട്ടിയതുപോലെ."

അവനു മറുപടിയുണ്ടായില്ല. പക്ഷേ ആ ഉത്തരം അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയില്ലെന്ന് അവന്റെ പുരികത്തിലെ ചുളിവ് അവളോടു പറഞ്ഞു. "നീ എന്തു തീരുമാനിച്ചാലും ഞാൻ അരികിലുണ്ടാവും," അവൻ ഒടുവിൽ പറഞ്ഞു. "അത്രയേ എനിക്കുറപ്പു തരാൻ പറ്റൂ."

സന്ധ്യ.

പണിക്കർ മുഹൂർത്തം കുറിച്ചു കൊടുത്തയച്ചിരുന്നു: ആറേ നാല്പതിനും ഏഴേ പത്തിനും ഇടയിൽ. അയാൾക്കു വരാൻ പറ്റിയില്ല; നേരത്തേ ഏറ്റുപോയ ഒരു ദേവപ്രശ്നത്തിനു ഗുരുവായൂരിൽ പോകണം. "വലിയ ചടങ്ങൊന്നുമില്ലല്ലോ; കുട്ടി തന്നെ ചെയ്താൽ മതി," എന്നായിരുന്നു സന്ദേശം.

സുധ അമ്മായി താലം പിടിച്ചു മുന്നിൽ നടന്നു. ഒരു വാഴയിലയിൽ ചുവന്ന പട്ടിന്റെ ഒരു കഷണം, ഒറ്റ രൂപയുടെ ഒരു നാണയം, ഒരു പിടി തെച്ചിപ്പൂ. കുളിച്ച് ഈറനുടുത്ത നിള പിന്നിൽ. അവളുടെ ഒരു ചുവടു പിന്നിൽ ആദി. ഏറ്റവും പിന്നിൽ, കാലു വലിച്ചുവച്ച്, ഉണ്ണിമാമ. അപ്പു വന്നില്ല; അവൻ തട്ടിൻപുറത്ത്, ഹെഡ്ഫോൺ വച്ച്, ഒട്ടിച്ചെടുത്ത കാസറ്റുനാടയ്ക്കു മുന്നിൽ, "ഇനി ഒരു ഇരുപതു മിനിറ്റു കൂടി, ചേച്ചീ, പ്രോസസ്സിങ് തീരാറായി," എന്നു പറഞ്ഞ് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. "ചടങ്ങു കഴിഞ്ഞിട്ടു കേൾക്കാം," എന്നു നിള പറഞ്ഞു.

ആകാശത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവും തെളിഞ്ഞില്ല. കറുത്തവാവിന്റെ സന്ധ്യയ്ക്ക് ഒരു പ്രത്യേക ഇരുട്ടുണ്ട്; വെളിച്ചം മങ്ങുകയല്ല, ആരോ ഊറ്റിയെടുക്കുകയാണ് എന്നു തോന്നിക്കുന്ന ഒന്ന്.

പാലമരം കടന്നപ്പോൾ കാറ്റു തുടങ്ങി.

പുറത്തു പറമ്പിൽ ഒരില പോലും അനങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. കാവിന്റെ അതിരിനുള്ളിൽ മാത്രം, മരങ്ങൾ ഭ്രാന്തു പിടിച്ചതുപോലെ ഉലഞ്ഞു. ഊഞ്ഞാൽവള്ളികൾ ചാട്ട പോലെ വീശി. കരിയിലകൾ നിലത്തുനിന്നു ചുഴലിയായി പൊങ്ങി. ചൂട് ഒരു ചുമരു പോലെ അവരെ വന്നിടിച്ചു; ആദി അറിയാതെ കൈകൊണ്ടു മുഖം മറച്ചു. ആ ഇരമ്പലിനെല്ലാമടിയിൽ ഒരു ശബ്ദമുണ്ടായിരുന്നു. നിള പ്രതീക്ഷിച്ചതു മുരൾച്ചയാണ്; മേൽക്കൂരയിൽ കേട്ടതുപോലുള്ള കോപം. ഇതു മുരൾച്ചയല്ലായിരുന്നു.

കരച്ചിലായിരുന്നു.

വായുവിൽനിന്ന്, മണ്ണിൽനിന്ന്, ഓരോ മരത്തിൽനിന്നും ഒന്നിച്ചുയരുന്ന, ഒരു തൊണ്ടയുടേതല്ലാത്ത, എന്നിട്ടും തെറ്റിദ്ധരിക്കാൻ പറ്റാത്ത ഒരു കരച്ചിൽ. ശവമെടുക്കുന്ന നേരത്തു പെറ്റമ്മ കരയുന്നതുപോലെ.

"അതു ശ്രദ്ധിക്കണ്ട," സുധ അമ്മായി പറഞ്ഞു. കാറ്റിൽ അവരുടെ മുണ്ടിന്റെ തുമ്പു പോലും പറന്നില്ലെന്നു തോന്നി; മുഖത്ത് ഒരു ഭാവവുമില്ല. "പേടിപ്പിച്ചു പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ നോക്കുന്നതാ. നടയ്ക്കൽ വച്ചോളൂ."

നിള മുട്ടുകുത്തി, പട്ടും നാണയവും കൽത്തറയിൽ, വാളിനു മുന്നിൽ വച്ചു.

നാണയം ഉരുണ്ടു. നിരപ്പായ കല്ലിൽ കിടന്ന ഒരു നാണയം, തനിയെ വക്കിൽ നിവർന്ന്, ഉരുണ്ടുവന്ന് അവളുടെ കാൽമുട്ടിൽ മുട്ടി വീണു. അവൾ അതെടുത്തു വീണ്ടും വച്ചു. വീണ്ടും ഉരുണ്ടുവന്നു. മൂന്നാമതും. പട്ടിന്റെ കഷണം കാറ്റിൽ പൊങ്ങി, പറന്നുപോകുന്നതിനു പകരം, അവളുടെ ഇടത്തേ കൈത്തണ്ടയിൽ വന്നു ചുറ്റി; ബാൻഡേജിനു മേൽ, ആരോ കെട്ടിക്കൊടുക്കുന്നതുപോലെ.

"കണ്ടോ," അമ്മായി പറഞ്ഞു. "വില വാങ്ങാൻ കൂട്ടാക്കുന്നില്ല. മുതൽ വിടാൻ മനസ്സില്ല. ഒരു കല്ലെടുത്തു മേലെ വയ്ക്ക്."

നിള പട്ടഴിച്ചു, നാണയത്തോടൊപ്പം കല്ലിൽ വച്ച്, മേലെ ഒരു ഉരുളൻകല്ലു കയറ്റിവച്ചു. കല്ലിനടിയിൽ നാണയം ഒരു നിമിഷം കിലുങ്ങി, അടങ്ങി.

പിന്നെ അവൾ വാളിന്റെ ചുവട്ടിലെ നനഞ്ഞ മണ്ണിലേക്കു വിരലുകൾ താഴ്ത്തി. ഒരു ചാൺ ആഴത്തിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അവൾ അതു മാന്തിയെടുത്തു. ക്ലാവു പിടിച്ചു പച്ചച്ച, ചൂണ്ടുവിരലിന്റെ നീളമുള്ള ഒരു പിച്ചളരൂപം. കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന ഒരു കുഞ്ഞ്. അതിന്റെ കഴുത്തിൽ, ചുവന്ന നൂലുകൊണ്ടു കെട്ടി, ഒരു നുള്ളു മുടി; മുപ്പത്തൊന്നു കൊല്ലം മണ്ണിനടിയിൽ കിടന്നിട്ടും ദ്രവിക്കാതെ. നേർത്ത, പട്ടു പോലുള്ള, ഒരു കൈക്കുഞ്ഞിന്റെ മുടി. അവളുടെ സ്വന്തം ജന്മമുടി.

അവൾ അതു കൈയിലെടുത്ത നിമിഷം, പത്തു ദിവസമായി ഒരു തിരി പോലും കത്താത്ത കൽവിളക്ക്, ആരും തൊടാതെ, ഏഴു തട്ടിലും ഒന്നിച്ച് ആളിക്കത്തി. നാളങ്ങൾ ഒരാൾപ്പൊക്കത്തിൽ. ഉണ്ണിമാമ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ടു നിലത്തിരുന്നുപോയി. ആദിയുടെ കൈ നിളയുടെ തോളിൽ മുറുകി; അവന്റെ ശ്വാസം നിലച്ചത് അവളറിഞ്ഞു.

ആ വെളിച്ചത്തിലും കാണാൻ ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. വാൾ. കല്ല്. വിളക്ക്. പക്ഷേ വാളിനും അവൾക്കുമിടയിലെ ഒഴിഞ്ഞ വായു, ചുട്ടുപഴുത്ത ഇരുമ്പിനു മുകളിലെ വായു പോലെ, വിറച്ചു. അവിടെ എന്തോ ഒന്നു നിൽക്കുന്നുണ്ട്; അവളുടെ തൊട്ടുമുന്നിൽ, മുഖത്തോടു മുഖം. അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ഭാരം അവളുടെ നെഞ്ചിലമർന്നു.

പിന്നെ അത് അവളെ തൊട്ടു. ആൾരൂപം പിടിച്ച അവളുടെ രണ്ടു കൈയെയും, പുറത്തുനിന്ന്, രണ്ടു വലിയ കൈകൾ പൊതിഞ്ഞു. പൊള്ളുന്ന ചൂട്. പിടിച്ചുപറിക്കാൻ നോക്കിയില്ല; വലിച്ചില്ല, ഞെരിച്ചില്ല. വെറുതെ പൊതിഞ്ഞുപിടിച്ചു. ആ കൈകൾ വിറയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

എന്റെ കൈയിൽനിന്നു മുതൽ പോകാതിരിക്കാൻ മുറുക്കിപ്പിടിക്കുന്നതാണ്, നിള വിചാരിച്ചു. അവൾ പല്ലു കടിച്ചു.

"എന്റെ അടിമ ഞാൻ തിരിച്ചെടുക്കുന്നു."

കരച്ചിൽ ഉയർന്നു. മരങ്ങളിൽ ചേക്കേറിയിരുന്ന കിളികൾ മുഴുവൻ ഒന്നിച്ചു നിലവിളിച്ചു പറന്നു.

"എന്റെ അടിമ ഞാൻ തിരിച്ചെടുക്കുന്നു."

കൈത്തണ്ടയിലെ മൂന്നു മുറിവും, ബാൻഡേജിനടിയിൽ, തീക്കനൽ വച്ചതുപോലെ പൊള്ളി. അവളുടെ കൈകളെ പൊതിഞ്ഞ ആ ചൂടിന്റെ വിറയൽ കൂടി. ആ പിടിയിൽ എന്തായിരുന്നു? കോപമാണെന്നു വിശ്വസിക്കാൻ അവൾ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ ദേഹം മറ്റെന്തോ ഓർത്തു. ഓർമ തുടങ്ങുന്നതിനും മുമ്പുള്ള ഒരു രാത്രി; മഴ; തണുത്ത കല്ല്; തനിക്കു മുകളിൽ കുനിഞ്ഞിരുന്ന് ഇതേ ചൂടോടെ തന്നെ പൊതിഞ്ഞ എന്തോ ഒന്ന്. നിളയുടെ നാവു വഴങ്ങിയില്ല. മൂന്നാമത്തെ തവണ ആ വാചകം തൊണ്ടയിൽ കുരുങ്ങി.

"നിളാ." പിന്നിൽനിന്ന് ആദിയുടെ പതിഞ്ഞ സ്വരം. അവന്റെ ശബ്ദവും വിറയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. "നിനക്ക് ഉറപ്പില്ലെങ്കിൽ വേണ്ട. ഒരു സംശയമെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ, വേണ്ട. നമുക്കു തിരിച്ചുപോകാം."

"പറയൂ, മോളേ." സുധ അമ്മായി. ഈ ഒമ്പതു ദിവസത്തിൽ ആദ്യമായി ആ സ്വരത്തിൽ ഒരു ഭാവം കടന്നുവന്നു; ധൃതി. വിശപ്പു പോലൊരു ധൃതി. "മുഹൂർത്തം കഴിയാറായി. ഒരൊറ്റത്തവണ കൂടി. അമ്മ കാത്തിരിക്ക്യാ."

നിള കണ്ണടച്ചു. ലതയുടെ ഉറഞ്ഞ മുഖം. ഗുരുക്കളുടെ തുറന്ന കണ്ണുകൾ, വാളിലെ മഞ്ഞ്. കുളത്തിൽ കമിഴ്ന്നു കിടന്ന, ഇന്നലെ ആദ്യമായി ഒരു ഫോട്ടോയിൽ കണ്ട, ഉറുമി തോളിലിട്ടു ചിരിക്കുന്ന ഒരമ്മ. അവളെ വിശ്വസിക്കരുത്. അവൾ അമ്മയല്ല.

"എന്റെ അടിമ ഞാൻ തിരിച്ചെടുക്കുന്നു."

വിളക്കണഞ്ഞു. ഏഴു തട്ടും, ഒന്നിച്ച്.

അവളുടെ കൈകളെ പൊതിഞ്ഞിരുന്ന ചൂട്, മെല്ലെ, വിരലുകൾ ഓരോന്നായി അയയുന്നതുപോലെ, വിട്ടുപോയി.

കാറ്റു നിന്നു. കരച്ചിൽ നിന്നു. വായുവിലെ വിറയൽ മാഞ്ഞു.

കാവു പെട്ടെന്നു വെറും മരങ്ങളായി. വെറും കല്ല്. വെറുമൊരു പഴയ ഇരുമ്പുകഷണം. പത്തു ദിവസമായി പിൻകഴുത്തിൽ, ഉറക്കത്തിലും ഉണർവിലും, വിട്ടുമാറാതെ നിന്ന ആ ചൂട് ഇല്ല. കർക്കടകത്തിന്റെ നനഞ്ഞ കുളിരു മാത്രം.

നിള ബാൻഡേജഴിച്ചു കൈത്തണ്ടയിലേക്കു നോക്കി. മുറിവുകളില്ല. പുതിയ മൂന്നെണ്ണവുമില്ല; ജനിച്ചപ്പോഴേ ഉണ്ടായിരുന്ന, മുപ്പത്തൊന്നു കൊല്ലം കൂടെ കൊണ്ടുനടന്ന, ഓരോ സ്റ്റണ്ടിനു മുമ്പും തള്ളവിരൽകൊണ്ട് അമർത്തിയിരുന്ന ആ മങ്ങിയ മൂന്നു വരയുമില്ല. മിനുസമുള്ള, ഒഴിഞ്ഞ തൊലി.

ആശ്വാസം തോന്നേണ്ടതായിരുന്നു. ഭാരം ഇറങ്ങിയതിന്റെ ലാഘവം. പകരം അവളുടെ ഉള്ളിൽ ഉയർന്നതു മറ്റൊന്നാണ്; പേരറിയാത്ത, അടിവയറ്റിൽനിന്നു തുടങ്ങുന്ന ഒരു തണുപ്പ്. ഉത്സവപ്പറമ്പിലെ തിരക്കിൽ, ഒരു നിമിഷത്തേക്ക്, ആരോ കൈ വിട്ടുകളഞ്ഞ ഒരു കുട്ടിയുടെ തണുപ്പ്.

"അതിങ്ങു തന്നോളൂ." സുധ അമ്മായി ആൾരൂപത്തിനു നേരെ കൈ നീട്ടി. വിരലുകൾ വിറയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. "പൂജാമുറിയിൽ വച്ചേക്കാം. പുറത്തിട്ടാൽ ദോഷമാ."

നിള, ആലോചിക്കാതെ, കൊടുത്തു. അമ്മായി അതു മുണ്ടിന്റെ കോന്തലയിൽ പൊതിഞ്ഞു മാറോടടക്കി, ആരെയും കാത്തുനിൽക്കാതെ, തറവാട്ടിലേക്കു നടന്നു. ഒച്ചയില്ലാത്ത ആ കാലടികൾ ആദ്യമായി ധൃതിപ്പെടുന്നതു നിള കണ്ടു. ഏതാണ്ട് ഓടുകയായിരുന്നു.

"നീ ഓക്കെയാണോ?" ആദി അവളുടെ മുഖത്തേക്കു നോക്കി. "നിന്റെ ചുണ്ടു വിളറിയിരിക്കുന്നു."

"എനിക്കറിയില്ല," അവൾ സത്യം പറഞ്ഞു. "എന്തോ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ."

പാലമരത്തിനു പുറത്തു കടന്നപ്പോൾ അവളുടെ കീശയിൽ ഫോൺ വിറച്ചു. കാവിനുള്ളിൽ റേഞ്ചില്ലാത്തതുകൊണ്ടു തടഞ്ഞുകിടന്ന ഒരു വോയ്സ് മെസ്സേജ്, ഇപ്പോൾ വന്നുവീണതാണ്. അയച്ച സമയം: നാല്പതു മിനിറ്റു മുമ്പ്. മൂന്നു മിസ്ഡ് കോളും. എല്ലാം ഒരേ പേരിൽനിന്ന്. കൃഷ്ണൻകുട്ടി പണിക്കർ.

അവൾ അതു തുറക്കാൻ വിരൽ വയ്ക്കുംമുമ്പ്, തറവാടിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഒരു ശബ്ദം ഇരുട്ടിലൂടെ ഒഴുകിവന്നു.

തെക്കിനിയിൽനിന്ന്. ആരോ ചിരിക്കുന്നു.

തളർന്ന നാവുള്ള ഒരു എൺപത്തിമൂന്നുകാരിയുടെ ചിരിയല്ല. ഒരു ചെറുപ്പക്കാരിയുടെ, മണി കിലുങ്ങുന്നതുപോലെ തെളിഞ്ഞ, നീണ്ട, തൃപ്തി നിറഞ്ഞ ചിരി.