കറുത്തവാവ്: അധ്യായം 14: 1962

അറുപത്തിനാലു കൊല്ലം മുമ്പ്. അതേ തറവാട്. അതേ കർക്കടകം.

സാവിത്രി മേലേടത്തു മരുമകളായി വന്നിട്ട് ഇരുപത്താറു ദിവസമായിരുന്നു.

പത്തൊമ്പതു വയസ്സ്. ചെർപ്പുളശ്ശേരിക്കടുത്ത്, ഇതേ തറവാടിന്റെ പണ്ടെന്നോ പിരിഞ്ഞുപോയ ഒരു താവഴിയിൽ, ഓല മേഞ്ഞ ഒരു വീട്ടിൽ, നാലു പെൺമക്കളിൽ മൂന്നാമത്തവൾ. അച്ഛൻ ഒരു മനയിലെ കണക്കെഴുത്തുകാരൻ; മാസം തികയ്ക്കാൻ പാടുപെടുന്ന കുടുംബം. അങ്ങനെയൊരു വീട്ടിലേക്കാണ്, ഒരു ദിവസം, നാട്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ തറവാടുകളിലൊന്നിൽനിന്ന് ഒരാലോചന വന്നത്. സ്ത്രീധനം വേണ്ട. പൊന്നു വേണ്ട. ജാതകം മാത്രം മതി; പിന്നെ പെണ്ണിനെ ഒന്നു കാണണം.

പെണ്ണുകാണാൻ വന്നതു ചെക്കനല്ല. ചെക്കന്റെ അമ്മയാണ്. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ; എഴുപത്തിനാലു വയസ്സ്, വെള്ളിത്തലമുടി, സ്വർണക്കെട്ടുള്ള വടി, തെളിഞ്ഞ കണ്ണുകൾ. അവർ സാവിത്രിയോടു പാടാനറിയാമോ എന്നോ പാചകമറിയാമോ എന്നോ ചോദിച്ചില്ല. എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കാൻ പറഞ്ഞു. നടക്കാൻ പറഞ്ഞു. കൈ നീട്ടാൻ പറഞ്ഞു; കൈത്തണ്ടയിൽ പിടിച്ച് ഏറെ നേരം നാഡി നോക്കി. പല്ലു കാണിക്കാൻ പറഞ്ഞു. "വല്ല ദീനവും വന്നിട്ടുണ്ടോ ചെറുപ്പത്തിൽ? വസൂരി? ക്ഷയം?" ഇല്ലെന്ന് അമ്മ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മുഖം വിടർന്നു. "നല്ല ദേഹം," ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ പറഞ്ഞു. "നമ്മുടെ ചോര തന്നെ. നാല്പതു ജാതകം നോക്കിയിട്ടാ ഇതു കിട്ടിയത്. ഈ കുട്ടി മതി."

പശുവിനെ വാങ്ങാൻ വന്നതുപോലെയാണല്ലോ എന്ന് അനിയത്തി പിന്നീടു കളിയാക്കി. സാവിത്രിയും ചിരിച്ചു. വലിയ വീട്ടുകാരുടെ രീതികൾ അങ്ങനെയാവും എന്നു വിചാരിച്ചു.

ഭർത്താവ് അച്യുതൻ പാവമായിരുന്നു. ഇരുപത്തൊമ്പതു വയസ്സ്, ഹൈസ്കൂളിൽ മലയാളം മാഷ്, കവിത വായിക്കുന്ന, ഭാര്യയുടെ മുഖത്തു നേരെ നോക്കാൻ നാണിക്കുന്ന ഒരാൾ. അമ്മ പറയുന്നതിനപ്പുറം അയാൾക്ക് ഒരു വാക്കില്ല; ഈ വീട്ടിൽ ആർക്കുമില്ല. കാര്യസ്ഥൻ മുതൽ അടിച്ചുതളിക്കാരി വരെ ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടെ ഒരു നോട്ടത്തിനു കാത്തുനിന്നു.

പക്ഷേ അമ്മായിയമ്മയെപ്പറ്റി നാട്ടിൽ കേട്ട കഥകളൊന്നും സാവിത്രിക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നില്ല. മറിച്ചായിരുന്നു. ഇത്ര സ്നേഹം അവൾക്കു സ്വന്തം വീട്ടിൽപ്പോലും കിട്ടിയിട്ടില്ല. അടുക്കളയിൽ കയറാൻ സമ്മതിച്ചില്ല; "കൈ പൊള്ളും." മുറ്റമടിക്കാൻ സമ്മതിച്ചില്ല; "നടുവു കേടാവും." ഓരോ രാവിലെയും ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അവളുടെ ദേഹത്തു കുഴമ്പിട്ടു തിരുമ്മി; ഓരോ പേശിയും ഓരോ സന്ധിയും വിരൽകൊണ്ട് അമർത്തിനോക്കി. ഓരോ നേരവും അരികിലിരുത്തി നെയ്യും പാലും കൂട്ടി ഊട്ടി. രാത്രി, അവൾ ഉറങ്ങാൻ കിടന്നാൽ, വാതിലിനു പുറത്തുനിന്ന്, ആ വയസ്സൻ സ്വരത്തിൽ, ഒരു താരാട്ടു കേൾക്കാം. വാവാവോ… വാവുറങ്ങ്… "ഈ വീട്ടിലെ പെണ്ണുങ്ങൾക്കു മാത്രമുള്ള പാട്ടാ," അമ്മായിയമ്മ പറഞ്ഞു. "നീ ഇനി ഈ വീട്ടിലെ പെണ്ണല്ലേ."

ആ പാട്ടു കേട്ടാൽ സാവിത്രി കല്ലു പോലെ ഉറങ്ങും. രാവിലെ ഉണരുമ്പോൾ, ഒരു കാരണവുമില്ലാതെ, ആരോ രാത്രി മുഴുവൻ തന്നെ തൂക്കിനോക്കിയതുപോലെ ഒരു തോന്നൽ ബാക്കിനിൽക്കും.

രണ്ടു കാര്യങ്ങൾ മാത്രം അവളെ അലട്ടി.

ഒന്ന്, കാവ്. വന്നതിന്റെ പിറ്റേന്നു സന്ധ്യയ്ക്ക്, നവവധു കാവിൽ വിളക്കു വയ്ക്കണമെന്ന ചടങ്ങിന്, അവളെ അവിടെ കൊണ്ടുപോയി. കൂടെ വന്നത് ഒരു വാല്യക്കാരത്തിയാണ്; അമ്മായിയമ്മ പാലമരത്തിന് ഇരുപതടി ഇപ്പുറത്തു നിന്നു, "എനിക്കു വാതമാ, കരിയിലയിൽ നടക്കാൻ വയ്യ," എന്നു പറഞ്ഞ്. സാവിത്രി കൽവിളക്കിൽ തിരി കൊളുത്തിയപ്പോൾ, കാറ്റില്ലാത്ത ആ സന്ധ്യയിൽ, നാളം അവളുടെ നേർക്കു ചാഞ്ഞു. മുഖത്ത്, കർക്കടകത്തിന്റെ കുളിരിൽ, ഒരു ഇളംചൂട്. ആരോ തന്നോട് എന്തോ പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ, പറയാൻ വാക്കു കിട്ടാത്തതുപോലെ, അവൾക്കു തോന്നി. അവൾക്ക് അവിടെ കുറച്ചുനേരം കൂടി നിൽക്കണമെന്നുണ്ടായിരുന്നു. "മതി, മതി, ഇങ്ങു വാ!" അമ്മായിയമ്മയുടെ സ്വരത്തിൽ അന്നാദ്യമായി ഒരു മൂർച്ച. പിന്നീടൊരിക്കലും അവളെ കാവിന്റെ ഭാഗത്തേക്കു വിട്ടില്ല. "അതു നല്ല സ്ഥലമല്ല, മോളേ. ഈ വീട്ടിലെ ചെറുപ്പക്കാരികളെ കണ്ടാൽ അവിടെയുള്ളതിനു കൊതിയാ. പണ്ടു പലരെയും എടുത്തിട്ടുണ്ട്. നീ അങ്ങോട്ടു നോക്കുകപോലും അരുത്." തെക്കിനിയിലെ പടിഞ്ഞാറേ ജനൽ അന്നും പലക വച്ച് ആണിയടിച്ചിരുന്നു.

രണ്ട്, ആ വാല്യക്കാരത്തി. കുഞ്ഞിപ്പെണ്ണ്; അറുപതു കഴിഞ്ഞ, കൂനുള്ള ഒരു സ്ത്രീ, അമ്പതു കൊല്ലമായി ഈ വീട്ടിൽ പണിയെടുക്കുന്നവൾ. ഇരുപതാം നാൾ, കിണറ്റിൻകരയിൽ ആരുമില്ലാത്ത നേരത്ത്, അവർ സാവിത്രിയുടെ കൈ പിടിച്ചു. "മോളേ, ഞാൻ പറഞ്ഞെന്ന് ആരോടും പറയരുത്. വാവിനു മുമ്പു നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്കു പൊയ്ക്കോ. അമ്മയ്ക്കു ദീനമാണെന്നോ മറ്റോ പറഞ്ഞ്. പിന്നെ തിരിച്ചുവരരുത്. ഈ തമ്പുരാട്ടി ഈ വീട്ടിൽ വന്നതു ഞാൻ കണ്ടതാ; പതിനെട്ടു വയസ്സുള്ള ഒരു പാവം പെൺകുട്ടിയായിട്ട്. അന്നത്തെ വലിയ തമ്പുരാട്ടിയും അവളെ ഇതുപോലെ ഊട്ടി, തിരുമ്മി. ഒരു വാവിന്റെ പിറ്റേന്നു വലിയ തമ്പുരാട്ടി മരിച്ചു. അന്നു മുതൽ ആ പാവം പെൺകുട്ടി വേറൊരാളായി. നോട്ടം, നടത്തം, വാക്ക്. മരിച്ചവളുടെ." പിറ്റേന്നു കുഞ്ഞിപ്പെണ്ണിനെ വീട്ടിൽ കണ്ടില്ല. മോഷണത്തിനു പറഞ്ഞുവിട്ടു എന്നു കാര്യസ്ഥൻ പറഞ്ഞു.

സാവിത്രി അതൊരു വയസ്സിയുടെ പിച്ചും പേയും എന്നു തള്ളി. വീട്ടിലേക്കു പോകണമെന്ന് അച്യുതനോടു പറയാൻ തുനിഞ്ഞതാണ്; പിന്നെ ആലോചിച്ചു: ഇത്ര സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരമ്മയെ വിട്ട്, ഒരു വേലക്കാരിയുടെ വാക്കു കേട്ട്, ഓടിപ്പോകുന്നതു നന്ദികേടല്ലേ?

കർക്കടകത്തിലെ കറുത്തവാവ്. ഇരുപത്തേഴാം നാൾ.

അച്ഛന്റെ ബലിയിടാൻ അച്യുതനെ രാവിലെത്തന്നെ തിരുനാവായയ്ക്കയച്ചു; പിറ്റേന്നേ മടങ്ങൂ. കാര്യസ്ഥനും പണിക്കാർക്കും ആ രാത്രി അവധി കൊടുത്തു. സന്ധ്യ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ വലിയ വീട്ടിൽ രണ്ടുപേർ മാത്രം.

"വാ, മോളേ." ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ ഒരു വിളക്കുമായി വന്നു. അന്ന് അവർ പതിവിലും ക്ഷീണിതയായിരുന്നു; ശ്വാസം വലിക്കുമ്പോൾ നെഞ്ചിൽ ഒരു കുറുകുറുപ്പ്, ചുണ്ടിനു നീലനിറം. പക്ഷേ കണ്ണുകൾ തിളങ്ങി. "എനിക്കിനി അധികം നാളില്ല. ഈ തറവാട്ടിലെ ആഭരണപ്പെട്ടി നിലവറയിലാ. ഓരോ തലമുറയിലും ഇവിടത്തെ പെണ്ണ് അടുത്ത പെണ്ണിന് അതു കൈമാറണം; അതാ ചട്ടം. ഇനി അതിന്റെയെല്ലാം ഉടമ നീയാ."

അറ. പത്തായങ്ങൾ. നിലത്തെ പലകവാതിൽ. പതിനെട്ടു കൽപ്പടവുകൾ. ഓരോന്നിലും തണുപ്പു കൂടി.

താഴെ ആഭരണപ്പെട്ടിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ചുമരിലെ പൊത്തുകളിൽ നീലനാളമുള്ള ചെരാതുകൾ. നിലത്തു കരികൊണ്ടും ചുണ്ണാമ്പുകൊണ്ടും വരച്ച ഒരു കളം. ചുമരിൽ, കരിയിൽ വരച്ച അഞ്ചു സ്ത്രീരൂപങ്ങൾ; നാലെണ്ണം വെട്ടിയത്. അഞ്ചാമത്തേതിനു താഴെ: ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി. അതിനരികിൽ, മഷിയുണങ്ങാത്ത, പുതിയതായി വരച്ച ആറാമതൊന്ന്. അതിനു താഴെ, അക്ഷരം കൂട്ടിവായിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ സ്വന്തം പേര്.

കുഞ്ഞിപ്പെണ്ണിന്റെ വാക്കുകൾ, ഒരു ഇടിമിന്നൽ പോലെ, അർഥത്തോടെ തിരിച്ചുവന്നു. സാവിത്രി തിരിഞ്ഞോടി. പടവിന്റെ മുകളിൽ പലകവാതിൽ, ആരും തൊടാതെ, അടഞ്ഞു.

"പേടിക്കണ്ട," വൃദ്ധ പറഞ്ഞു; അതേ വാത്സല്യത്തോടെ. "നോവില്ല. ഒരുറക്കം മാത്രം. ഈ ദേഹം എനിക്കു മതിയായി, മോളേ; അറുപതു കൊല്ലം ഉടുത്ത ഉടുപ്പാ, പിഞ്ഞിപ്പോയി. നിന്റേതു പുത്തനാ. ഞാൻ നന്നായി നോക്കിക്കോളാം."

സാവിത്രി നിലവിളിച്ചു. ആ കൽച്ചുമരുകൾ അവളുടെ ശബ്ദം വിഴുങ്ങി. അവൾ വിളിച്ചത് അമ്മയെയാണ്. "അമ്മേ! അമ്മേ!" ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ ഓലപ്പുരയിൽ, ആ നേരത്തു വിളക്കു വച്ചു നാമം ചൊല്ലുന്ന, പെറ്റമ്മയെ. മുപ്പതു നാഴിക അകലെ. കേൾക്കാൻ ഒരു വഴിയുമില്ലാത്ത ഒരാളെ.

പടിഞ്ഞാറ്, പറമ്പിന്റെ മൂലയിൽ, നൂറടി മാത്രം അകലെ, വിളി കേൾക്കാൻ കാതോർത്തിരിക്കുന്ന മറ്റൊരമ്മയുണ്ടെന്ന് അവൾക്കറിയില്ലായിരുന്നു. ആരും പറഞ്ഞുകൊടുത്തിരുന്നില്ല. പറഞ്ഞുകൊടുത്തതു നേരെ തിരിച്ചാണ്: അങ്ങോട്ടു നോക്കുകപോലും അരുത്. അതായിരുന്നു ചിരുതേയിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കൗശലം; മന്ത്രത്തെക്കാളും കളത്തെക്കാളും വലുത്. രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരാളെ, രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവരുടെ കണ്ണിൽ, ഒരു ഭീകരരൂപമാക്കി നിർത്തുക. വിളിക്കാത്തിടത്തേക്ക് അവൾ വരില്ല; വരാൻ കഴിയാഞ്ഞിട്ടല്ല, അതാണ് അവളുടെ മര്യാദ. മക്കളുടെ വാതിൽ അവൾ ചവിട്ടിപ്പൊളിക്കില്ല.

തണുത്ത കൈ നെറ്റിയിൽ. വാവാവോ… വാവുറങ്ങ്… അമ്മയായ് നീ ഉണരുവോളം…

താഴ്ച. ആഴമുള്ള കുളത്തിലേക്ക്.

പിന്നെ സാവിത്രി കണ്ടത് ഒരു കുട്ടിയും കാണാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്. സ്വന്തം കണ്ണുകളിലൂടെ, ദൂരെനിന്ന്, ഒരു ജനലിലൂടെയെന്നപോലെ: നിലത്തു കുഴഞ്ഞുവീണു കിടക്കുന്ന ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടെ ദേഹം; വാ തുറന്ന്, കണ്ണു മിഴിച്ച്, ഒഴിഞ്ഞ ഒരു ചാക്കു പോലെ. തന്റെ സ്വന്തം കൈകൾ, താൻ അനക്കാതെ, ഉയർന്നു; വിരലുകൾ മടങ്ങി, നിവർന്നു. തന്റെ സ്വന്തം തൊണ്ട, താൻ ചിരിക്കാതെ, ചിരിച്ചു. "ആ. നല്ല ബലം. നല്ല ശ്വാസം. എത്ര കൊല്ലമായി ഞാൻ ഇങ്ങനെ ഒന്നു ശ്വാസമെടുത്തിട്ട്."

പിറ്റേന്നു രാവിലെ നാട്ടുകാർ കണ്ടത്, അമ്മായിയമ്മ ഉറക്കത്തിൽ മരിച്ചതറിഞ്ഞു നെഞ്ചത്തടിച്ചു കരയുന്ന ഒരു പാവം നവവധുവിനെയാണ്. തിരുനാവായയിൽനിന്നു മടങ്ങിവന്ന അച്യുതൻ കണ്ടത്, ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ടു പക്വത വന്ന, വീടിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്ത, തന്റെ മുഖത്തു നേരെ നോക്കി സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഭാര്യയെയാണ്. അയാൾക്കു സന്തോഷമായി. ഉള്ളിൽ, ഒരു മൂലയിൽ, തൊണ്ട കീറി നിലവിളിക്കുന്ന പത്തൊമ്പതുകാരിയെ അയാൾ കേട്ടില്ല. ഒമ്പതു കൊല്ലം കഴിഞ്ഞ്, ഗൗരി പിറന്നതിന്റെ പിറ്റേ മാസം, അയാളുടെ ഹൃദയം ഉറക്കത്തിൽ നിലയ്ക്കുമ്പോഴും കേട്ടില്ല.

അറുപത്തിനാലു കൊല്ലം.

സ്വന്തം കൈ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം കണ്ടുകൊണ്ട്. സ്വന്തം വയറ്റിൽ രണ്ടു കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതറിഞ്ഞുകൊണ്ട്; അവരെ മുലയൂട്ടുന്ന കൈ തന്റേതും, മനസ്സു മറ്റൊരാളുടേതും. ഗൗരി ആദ്യമായി "അമ്മേ" എന്നു വിളിച്ചപ്പോൾ, ആ വിളി കേട്ടു ചിരിച്ചതു ചിരുതേയിയാണ്; കരഞ്ഞതു സാവിത്രിയും.

പക്ഷേ ആ ഇരുട്ടുമുറിയിലിരുന്നു സാവിത്രി ഒരു കാര്യം പഠിച്ചു. വിളിക്കാൻ.

ആദ്യത്തെ കൊല്ലം അവൾ പെറ്റമ്മയെ വിളിച്ചു. പിന്നെ ആരെയും വിളിച്ചില്ല. പിന്നെ ഒരു സന്ധ്യയ്ക്ക്, ചിരുതേയി തൊടിയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, പാലമരത്തിനപ്പുറത്തുനിന്ന് ആ ഇളംചൂടു വന്നു മുഖത്തു തട്ടി. ചിരുതേയി ചീറിക്കൊണ്ടു പിന്തിരിഞ്ഞു. പക്ഷേ ഉള്ളിലെ സാവിത്രി അതു തിരിച്ചറിഞ്ഞു: വിളക്കു വച്ച ആ സന്ധ്യയിലെ ചൂട്. തന്നോട് എന്തോ പറയാൻ ശ്രമിച്ച ആൾ. അന്നു മുതൽ അവൾ വിളിച്ചത് അങ്ങോട്ടാണ്. നാവില്ലാതെ, ശബ്ദമില്ലാതെ, ഓരോ ദിവസവും.

വിളി കേട്ടു. അതവൾക്കറിയാം. രാത്രികളിൽ, ആണിയടിച്ച ജനലിനു പുറത്ത്, എന്തോ ഒന്നു വന്നിരിക്കും; പുലരുവോളം. തടവുമുറിയുടെ ചുമരിനപ്പുറത്ത് ഒരാൾ കൂട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ. സാവിത്രി യാചിച്ചു: എന്നെ നോക്കണ്ട. ഈ ദേഹം ചുട്ടുകള. കൂടെ ഞാൻ പോയാലും വേണ്ടില്ല; ഇവൾ തീരട്ടെ. ഓരോ തവണയും മറുപടി ഒന്നായിരുന്നു. ഒരു ചൂട്; ഉറച്ചത്, അനങ്ങാത്തത്. ഇല്ല. ലോകങ്ങളെ ചുട്ടെരിക്കാൻ കെല്പുള്ള ഒന്ന്, ഒരു പെൺകുട്ടിയെ നോവിക്കാൻ കൂട്ടാക്കാതെ, അറുപത്തിനാലു കൊല്ലം ഒരു ജനലിനു പുറത്തു കാത്തിരുന്നു.

അപ്പോൾ സാവിത്രി മറ്റൊന്നു ചോദിച്ചു. എങ്കിൽ എന്റെ കുട്ടികളെ കാക്കണം. എന്റെ മോളെ ഇവൾക്കു കൊടുക്കരുത്.

തൊണ്ണൂറ്റഞ്ചിലെ ഒരു ഉച്ചയ്ക്ക്, ഗൗരി കുഞ്ഞിനെ ഉറക്കി അറയ്ക്കരികിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, കാറ്റില്ലാത്ത ആ നേരത്ത്, ഒരു ചുടുകാറ്റു വീശി. അറയുടെ വാതിൽ തനിയെ തുറന്നു. നിലത്തെ പലകവാതിലിന്റെ സാക്ഷ തനിയെ നീങ്ങി. ചിരുതേയി അന്നു തെക്കിനിയിൽ ഉച്ചയുറക്കത്തിലായിരുന്നു. ഉള്ളിൽ, സാവിത്രി, അറുപത്തിനാലു കൊല്ലത്തിനിടയിൽ ഒരേയൊരു തവണ, ചിരിച്ചു.

പക്ഷേ അതെല്ലാം പിന്നീടാണ്. ആ ആദ്യത്തെ പ്രഭാതത്തിൽ, 1962-ലെ കർക്കടകവാവിന്റെ പിറ്റേന്ന്, മരണവീട്ടിലെ ആളൊഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ചിരുതേയി തന്റെ പുതിയ ദേഹവുമായി കണ്ണാടിക്കു മുന്നിൽ ചെന്നുനിന്നു. മുഖം തിരിച്ചും മറിച്ചും നോക്കി. മുടിയഴിച്ചു കോതി. പിന്നെ, കണ്ണാടിയിലെ ആ പത്തൊമ്പതുകാരിയുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക്, അതിനു പിന്നിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നവളിലേക്ക്, നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു.

"കരയണ്ട. കരഞ്ഞിട്ടു കാര്യമില്ല; നിനക്കു മുമ്പുള്ള അഞ്ചുപേരും കരഞ്ഞതാ. നിനക്ക് ഇനി ഒരുപാടു സമയമുണ്ട്, കുട്ടീ. കഥ കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടമാണോ? എന്റെ പേരു ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി എന്നല്ല. അവൾ എനിക്കു മുമ്പുള്ള ഉടുപ്പായിരുന്നു. എന്റെ പേരു ചിരുതേയി. ഈ വീടു ഞാൻ പണിതതാ. ഞാൻ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെയായി എന്നു പറഞ്ഞുതരാം."