കറുത്തവാവ്: അധ്യായം 16: നിലവറ

"പണിക്കരെ വിളിക്ക്. നാട്ടുകാരെ വിളിക്ക്. ആരെ കിട്ടുന്നോ അവരെയെല്ലാം." നിള അപ്പുവിന്റെ രണ്ടു തോളിലും പിടിച്ചു കുലുക്കി; അവന്റെ കണ്ണുകൾ തന്റെ മുഖത്ത് ഉറയ്ക്കുന്നതുവരെ. "അച്ഛനെ ഈ വീട്ടിൽനിന്നു പുറത്തിറക്ക്; മുറ്റത്ത്, തുളസിത്തറയുടെ അടുത്ത്. പിന്നെ ഒരു കാര്യം, അപ്പൂ. ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്ക്. താഴെനിന്ന് ആരു വിളിച്ചാലും നീ ഈ പടവിറങ്ങിവരരുത്. നിന്റെ അമ്മ വിളിച്ചാലും. എന്റെ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ചാലും. കണ്ണന്റെ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ചാലും."

അവസാനത്തെ പേരു കേട്ടപ്പോൾ അവൻ വിളറി. പക്ഷേ തലയാട്ടി.

അവൾ അരയിൽനിന്ന് ഉറുമി അഴിച്ചു വലതുകൈയിൽ ചുരുട്ടിപ്പിടിച്ചു. ഇടതുകൈയിൽ ഫോണിന്റെ ടോർച്ച്. പടവിറങ്ങി.

പതിനെട്ടു പടി. ഓരോന്നിലും തണുപ്പു കൂടി. മുകളിലെ വീടു മരവും ഓടും ചെങ്കല്ലുമാണ്; ഇവിടെ താഴെ, ചെത്തിമിനുക്കാത്ത കരിങ്കല്ല്. തറവാടിനെക്കാൾ എത്രയോ പഴക്കമുള്ള ഒരറ; ഈ അറയ്ക്കു മുകളിലാണു വീടു പണിതതെന്ന്, വീടിനു വേണ്ടിയല്ല ഇതുണ്ടാക്കിയതെന്ന്, കണ്ടാൽ ആർക്കും മനസ്സിലാവും. ചുമരിലെ പൊത്തുകളിൽ കരിന്തിരി കത്തുന്ന മൺചെരാതുകൾ; അവയുടെ നാളത്തിനു നീലനിറം, ചൂടില്ല. ഒരു ചുമരു മുഴുവൻ, തറ മുതൽ മച്ചു വരെ, അടുക്കിവച്ച താളിയോലക്കെട്ടുകൾ. മറ്റൊരു ചുമരിൽ, കരികൊണ്ടു വരച്ച ഏഴു സ്ത്രീരൂപങ്ങൾ, നിരയായി; ഓരോന്നിനും താഴെ പഴയ ലിപിയിൽ ഒരു പേരും ഒരു കൊല്ലവും. ആറെണ്ണത്തിനു കുറുകെ ഒരു വര വെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ആറാമത്തേതിനു താഴെ: സാവിത്രി. ഏഴാമത്തേതിനു താഴെ ഒരു പേരു മായ്ച്ചു, മറ്റൊന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. മായ്ച്ചത്: ഗൗരി. എഴുതിയത്: നിള.

നിലത്തു കരിപ്പൊടിയും ചുണ്ണാമ്പും ചേർത്തു വരച്ച ഒരു വലിയ കളം; കാവിലെ പാട്ടിനു വരയ്ക്കുന്ന കളത്തിന്റെ വികൃതമായ ഒരു നിഴൽ, നിറങ്ങളില്ലാതെ, കറുപ്പിലും വെളുപ്പിലും മാത്രം. അതിന്റെ നടുവിൽ ആദി കിടക്കുന്നു. കൈകാലുകൾ കയറുകൊണ്ടു വരിഞ്ഞ്, വായിൽ തുണി തിരുകി. നെറ്റിയുടെ വശം പൊട്ടി ചോര ചെവിയിലേക്കൊഴുകുന്നുണ്ട്. ബോധമുണ്ട്. ടോർച്ചിന്റെ വെളിച്ചം കണ്ട് അവൻ തല തിരിച്ചു; അവളെ കണ്ടു. കണ്ണുകൾ വിടർന്നു. അവൻ ശക്തിയായി തല ഇരുവശത്തേക്കും ആട്ടി. വരരുത്. തിരിച്ചു പോ.

കളത്തിന്റെ വക്കിൽ സുധ അമ്മായി. കൈയിലെ താലത്തിൽ, തെച്ചിപ്പൂവിനു പകരം വാടിയ മുല്ലപ്പൂ വിതറി, അതിനു മേൽ ആ പിച്ചള ആൾരൂപം.

അവരുടെ അരികിൽ, നിവർന്ന്, ഊന്നുവടിയില്ലാതെ, ചുമരിൽ താങ്ങാതെ, മുത്തശ്ശി നിന്നു.

പഞ്ഞിമുടി കെട്ടഴിഞ്ഞ് അരയോളം കിടക്കുന്നു. കവിളിലെ വച്ചുകെട്ടില്ല; അവിടെ, മൂന്നു സമാന്തരവരകളുടെ ആകൃതിയിൽ, കരിഞ്ഞ ഒരു പാട്. കഴുത്തിൽ, ബ്ലൗസിനുള്ളിൽ ഇത്ര കാലം ഒളിഞ്ഞുകിടന്ന, ഒരു കറുത്ത ചരട്; അതിൽ തള്ളവിരലിന്റെ വലുപ്പമുള്ള ഒരു കരിമരച്ചെപ്പ്. രണ്ടു മാസമായി ജീവനില്ലാതെ കിടന്ന വലതുകൈ ഇപ്പോൾ അനായാസം ഉയർന്ന്, ഒരു ചെറുപ്പക്കാരിയുടെ കൊഞ്ചലോടെ, മുടി ചെവിക്കു പിന്നിലേക്കു കോതിവച്ചു. തൂങ്ങിക്കിടന്ന വായുടെ കോൺ നിവർന്നിരിക്കുന്നു. കണ്ണുകൾ മാത്രം പഴയതുതന്നെ. തെളിഞ്ഞ്. ഉണർന്ന്. ഒന്നും വിട്ടുകളയാതെ. ആ കണ്ണുകൾ എന്നും ഇങ്ങനെത്തന്നെയായിരുന്നു എന്ന്, താൻ അതിനെ സ്നേഹമെന്നു വായിച്ചുവെന്നേയുള്ളൂ എന്ന്, നിള തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

"വാ, മോളേ. ഞാൻ കാത്തിരിക്ക്യായിരുന്നു." ആ സ്വരത്തിനു പത്തൊമ്പതു വയസ്സായിരുന്നു. "ഉറുമിയൊക്കെ എടുത്തിട്ടുണ്ടല്ലോ. നന്നായി. ഇടത്തേ ചുവട് അര മാത്ര വൈകും എന്നു കേളു പറഞ്ഞുതന്നില്ലേ? അവൻ പറയും. അവന്റെ മുത്തച്ഛന്റെ മുത്തച്ഛനെ ആദ്യത്തെ ചുവടു പഠിപ്പിച്ചതു ഞാനാ. ഈ കളരി ഞാൻ പണിയിച്ചതാ; എനിക്കു വേണ്ട ദേഹങ്ങൾ ഉറപ്പിച്ചെടുക്കാൻ."

നിള മറുപടി പറഞ്ഞില്ല. പറയാൻ വാക്കുകളില്ലായിരുന്നു; ഉള്ളതു മുഴുവൻ കൈയിലായിരുന്നു. ഉറുമി നിവർന്നു മൂളി.

വെള്ളിനാട, മുപ്പത്തൊന്നു കൊല്ലത്തെ വഞ്ചനയുടെ മുഴുവൻ ഭാരവും പേറി, വൃദ്ധയുടെ കഴുത്തിനു നേരെ പാഞ്ഞു. ചിരുതേയി ഒഴിഞ്ഞുമാറിയില്ല. ഒരു വിരൽ ഉയർത്തി. അത്ര മാത്രം. ഉറുമിയുടെ അറ്റം അവരുടെ തൊലിയിൽനിന്ന് ഒരു വിരൽ അകലെ, കണ്ണിനു കാണാത്ത ഒരു ചുമരിൽ തട്ടിയതുപോലെ, നിന്നു. അടുത്ത നിമിഷം തണുത്ത ഒരു ശക്തി നിളയെ നിലത്തുനിന്നു പൊക്കി, ഒരു തുണിപ്പാവയെ എന്നപോലെ, പിന്നിലെ കരിങ്കൽച്ചുമരിലടിച്ചു. ഉറുമി കൈവിട്ടു തറയിൽ കിലുങ്ങി. വാരിയെല്ലിൽ എന്തോ പൊട്ടുന്നത് അവൾ കേട്ടു. ശ്വാസമെടുത്തപ്പോൾ നെഞ്ചിൽ കത്തി കയറി.

"ഇന്നലെ വരെ എനിക്കിതു പറ്റില്ലായിരുന്നു," ചിരുതേയി പറഞ്ഞു; വാത്സല്യത്തോടെ, വീണ കുട്ടിയോടെന്നപോലെ. "നിന്റെ ഒരു രോമത്തിൽ തൊട്ടാൽ എന്റെ കൈ വെന്തുപോകുമായിരുന്നു. ഇതു കണ്ടോ?" അവൾ കവിളിലെ പാടിൽ തൊട്ടു. "എന്റെ നിഴലിനെ നീ പൊള്ളിച്ചതു കൊണ്ടതു എന്റെ മുഖത്താ. മുപ്പത്തൊന്നു കൊല്ലം, മോളേ. നിന്റെ അമ്മ, ആ നന്ദികെട്ട പെണ്ണ്, ഞാൻ ഇരുപത്തിനാലു കൊല്ലം പാലൂട്ടി ചോറൂട്ടി വളർത്തിയെടുത്ത ദേഹം കുളത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി കളഞ്ഞു. എന്നിട്ടു നിന്നെ ആ കാവിൽ കൊണ്ടുപോയി പൂട്ടി. ഞാൻ ഈ ദേഹത്തിൽ കുടുങ്ങി. ഇതു ചുളിയുന്നതും, പല്ലു കൊഴിയുന്നതും, ഞരമ്പു പൊട്ടി പാതി തളരുന്നതും നോക്കി, കണ്ണെത്തും ദൂരത്തു നീ വളരുന്നതും നോക്കി, തൊടാൻ പറ്റാതെ. നിനക്കറിയാമോ അത് എന്താണെന്ന്? വിശന്നു ചാവാറായവന്റെ മുന്നിൽ ചില്ലുകൂട്ടിലിട്ട ചോറ്."

"അതുകൊണ്ടു നീ എന്നെ പേടിപ്പിച്ചു." നിള ചുമരിൽ പിടിച്ച് എഴുന്നേൽക്കാൻ നോക്കി.

"വേറെന്തു ചെയ്യാൻ? ബലം കൊണ്ടു പറ്റില്ല. അപ്പോൾ ബുദ്ധി വേണം. കേളു നിന്നെ പുഴ കടത്തി അയച്ചു; അവിടെ എന്റെ കൈ നേരെ എത്തില്ല. പക്ഷേ നിഴലിനെ അയയ്ക്കാം. ട്രസ്സിന്റെ ബോൾട്ടു തുരുമ്പിപ്പിക്കാം. നിന്നെ കൊല്ലാനല്ല, എന്റെ പൊന്നേ; നിന്റെ ദേഹം എനിക്കു വേണ്ടതല്ലേ. ഒരു കാലൊടിഞ്ഞു നീ വീട്ടിൽ വന്നു കിടന്നാൽ മതിയായിരുന്നു; ഒടിഞ്ഞ എല്ലു ഞാൻ പിന്നെ കൂട്ടിക്കോളാം. പക്ഷേ അതിലും നല്ലതു കിട്ടി." അവൾ ചിരിച്ചു; ആ മണികിലുക്കം. "കാവിലുള്ളവൾ നിന്റെ പിന്നാലെ ഇറങ്ങി. ഞാൻ നിന്നെ തൊടാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ അവൾക്ക് ഇരിപ്പുറച്ചില്ല. അവളെ ആർക്കും കാണാൻ പറ്റില്ലല്ലോ; അതാണ് അവളുടെ വലുപ്പം, അതുതന്നെയാണ് അവളുടെ കുഴപ്പവും. മനുഷ്യൻ ഏറ്റവും പേടിക്കുന്നതു കാണാൻ പറ്റാത്തതിനെയാ, മോളേ. കാണാത്ത ഒരു കൈ പിടിച്ചുവലിച്ചാൽ, കാണാത്ത ഒരു കാൽ മേൽക്കൂരയിൽ നടന്നാൽ, അതു രക്ഷിക്കാനാണെന്ന് ആരു വിചാരിക്കും? എനിക്ക് ഒന്നും ചെയ്യേണ്ടിവന്നില്ല. നിന്റെ പേടിക്ക് ഒരു പേരിട്ടുകൊടുത്താൽ മാത്രം മതിയായിരുന്നു. സുധ കവടിക്കാരനോടു ശരിയായ ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ബാക്കി നീ തന്നെ ചെയ്തു. പേടിച്ച കുട്ടി എവിടേക്കോടും? മുത്തശ്ശിയുടെ മടിയിലേക്ക്."

"ലത. ഗുരുക്കൾ."

"ആ പെണ്ണു രാത്രി ഉറങ്ങേണ്ട നേരത്ത് ഉണർന്നിരുന്നു; ഞാൻ നടക്കുന്നതു കണ്ടു. കേളു മുപ്പതു കൊല്ലം വാ പൂട്ടിയിരുന്നവൻ, ചാവാറായപ്പോൾ ധൈര്യം വന്നു. രണ്ടും ഈ ദേഹത്തിന് ഓരോ മാസത്തെ ആയുസ്സു തന്നു; അത്രയും നല്ലത്."

"അവൾക്കു നിന്നെ കൊല്ലാമായിരുന്നു." നിള ചോര തുപ്പി. "ഒറ്റയടിക്ക്. മുന്നൂറു കൊല്ലം മുമ്പേ. എന്തേ കൊന്നില്ല?"

"ആ. അതാണു ചോദ്യം." ചിരുതേയി സ്വന്തം നെഞ്ചിൽ വിരൽകൊണ്ടു തട്ടി. "ഈ ദേഹം സാവിത്രിയുടേതല്ലേ. അവൾ പോയിട്ടില്ല; ഞാൻ വിട്ടിട്ടില്ല. ഉള്ളിലുണ്ട്, ഒരു മൂലയിൽ, അറുപത്തിനാലു കൊല്ലമായി, എല്ലാം കണ്ടുകൊണ്ട്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്. ദേഹം നിൽക്കാൻ ഉടമയുടെ ഒരു തരി ഉള്ളിൽ വേണം. എന്നെ വെട്ടിയാൽ മുറിയുന്നത് അവളാ. എന്നെ ചുട്ടാൽ വേവുന്നത് അവളാ. കാവിലുള്ളവൾക്ക് ഈ തറവാട്ടിലെ ഓരോ പെണ്ണും സ്വന്തം കുഞ്ഞാ; കുഞ്ഞിനെ നോവിക്കാതെ എന്നെ തൊടാൻ അവൾക്കു പറ്റില്ല. അമ്മമാരുടെ ഒരു ദൗർബല്യം. മുന്നൂറു കൊല്ലം മുമ്പ് എന്റെ സ്വന്തം മകൾ ആ വാൾ കൊണ്ടുവന്നു കുത്തിയ അന്നു മുതൽ, ഞങ്ങൾ രണ്ടാളും ഈ പറമ്പിൽ പരസ്പരം നോക്കിയിരിക്കുന്നു. അവൾക്ക് എന്നെ തൊടാൻ പറ്റില്ല. എനിക്ക് അവളുടെ മുതൽ തൊടാൻ പറ്റില്ല. ഓരോ തലമുറയിലും ഞാൻ ഒരു വഴി കണ്ടുപിടിച്ചു. ഇന്നും കണ്ടുപിടിച്ചു. കളി തീർന്നു."

"അമ്മേ." സുധ അമ്മായിയുടെ സ്വരം. ആ നിലവറയിൽ അതു വല്ലാതെ ചെറുതായി കേട്ടു. "ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ചെയ്തു. കവടിക്കാരനോടു പറഞ്ഞുതന്ന ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ലത ആ കുട്ടിയെ പത്തു മണിക്കു കുളക്കരയിലേക്കു വിളിച്ച കാര്യം വന്നു പറഞ്ഞു. ആൾരൂപം കൈയിൽ വാങ്ങി കൊണ്ടുവന്നു. ഇനി… എന്റെ കണ്ണനെ. വാക്കു തന്നതല്ലേ. പത്തൊമ്പതു കൊല്ലം മുമ്പ്, അവന്റെ ദേഹം കുളത്തിൽനിന്നെടുത്ത രാത്രി. ഈ വാവിനു പുതിയ ദേഹം കിട്ടിയാൽ ശക്തി മുഴുവൻ തിരിച്ചുവരും, അപ്പോൾ അവനെ എനിക്കു തിരിച്ചുതരാമെന്ന്. ഓരോ രാത്രിയും അവൻ എന്റെ ജനലയ്ക്കൽ വന്നു വിളിക്കുന്നുണ്ട്, അമ്മേ. 'അമ്മേ, എനിക്കു തണുക്കുന്നു' എന്ന്."

ചിരുതേയി തിരിഞ്ഞുനോക്കിയതു പോലുമില്ല. വിജയത്തിന്റെ രാത്രിയിൽ, മുന്നൂറു കൊല്ലം പഴകിയ അഹങ്കാരത്തിൽ, ഒരു വേലക്കാരിയോടു കള്ളം പറയാൻ പോലും അവൾക്കു മെനക്കെടാൻ തോന്നിയില്ല.

"കണ്ണൻ? ആ, രണ്ടായിരത്തേഴിലെ ചെക്കൻ." നാവു ചുണ്ടിലൂടെ ഒന്നോടി. "നല്ല മധുരമുള്ള ആയുസ്സായിരുന്നു; പന്ത്രണ്ടു വയസ്സിന്റെ, ഒരു കേടും തട്ടാത്തത്. പന്ത്രണ്ടു കൊല്ലം ഞാൻ അതുകൊണ്ടു കഴിഞ്ഞു. കുടിച്ചുതീർത്തതു തിരിച്ചു തുപ്പാൻ പറ്റുമോ, പെണ്ണേ? ജനലയ്ക്കൽ വന്നു വിളിച്ചത് എന്റെ നിഴലാ. നിനക്കു പണിയെടുക്കാൻ ഒരു കാരണം വേണ്ടേ."

സുധ അമ്മായിയുടെ കൈയിലിരുന്നു താലം വിറച്ചു. മുല്ലപ്പൂക്കൾ നിലത്തുതിർന്നു. ആ മുഖത്ത്, പത്തൊമ്പതു കൊല്ലത്തിൽ ആദ്യമായി, ഒരു ഭാവം തെളിഞ്ഞുവന്നു; അതു കാണാൻ ചിരുതേയി നോക്കിയില്ല.

അവൾ താലത്തിൽനിന്ന് ആൾരൂപമെടുത്തു, നിലത്തു ചാരിയിരിക്കുന്ന നിളയുടെ അരികിൽ കുനിഞ്ഞ്, അത് അവളുടെ നെഞ്ചിന്മേൽ വച്ചു. തണുത്ത ഉള്ളംകൈ നെറ്റിയിൽ അമർന്നു. പരിചിതമായ കുളിര്. പരിചിതമായ മുല്ലപ്പൂമണം. പിന്നെ അവൾ പാടാൻ തുടങ്ങി.

വാവാവോ… വാവുറങ്ങ്… കറുത്തവാവിൽ കണ്ണുറങ്ങ്…

നിളയുടെ വിരലുകൾ മരവിച്ചു. പിന്നെ കൈകൾ. കാലുകൾ. ഇതു താരാട്ടല്ലായിരുന്നു. ഒരിക്കലും ആയിരുന്നില്ല. കുട്ടിക്കാലം മുഴുവൻ, ഓരോ രാത്രിയും, ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഇവൾ തന്നെ തൊടാതെ അളന്നുനോക്കുകയായിരുന്നു; പാകമായോ, പാകമായോ എന്ന്. ഊട്ടിയിലെ ഡോർമിറ്ററിയിൽ താൻ സ്വയം മൂളിയ ഓരോ തവണയും, അറിയാതെ, താൻ അവൾക്കു വഴി കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയായിരുന്നു.

അമ്മ വരുവോളം നീയുറങ്ങ്… അമ്മയായ് നീ ഉണരുവോളം…

ഇന്നുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത അവസാനത്തെ വരി. നിള സ്വന്തം ദേഹത്തിൽനിന്നു പിന്നോട്ടു വഴുതുന്നതറിഞ്ഞു. ആഴമുള്ള കുളത്തിലേക്കു മലർന്നുകിടന്നു താഴുന്നതുപോലെ. മുകളിൽ, ദൂരെ, വെള്ളത്തിന്റെ പരപ്പിനപ്പുറത്ത്, രണ്ടു ചെറിയ ജനലുകൾ പോലെ സ്വന്തം കണ്ണുകൾ; അവയിലൂടെ മറ്റാരോ പുറത്തേക്കു നോക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. സ്വന്തം വിരലുകൾ, തന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ, ഒന്നു മടങ്ങി നിവരുന്നത് അവൾ ദൂരെനിന്നു കണ്ടു; പുതിയ ഉടുപ്പിന്റെ കൈ ഇട്ടുനോക്കുന്നതുപോലെ. ആദിയുടെ അമർത്തിയ നിലവിളി എവിടെയോ കേട്ടു.

അമ്മേ, അവൾ വിളിക്കാൻ നോക്കി. കുളത്തിൽ താണുപോയ അമ്മയെയാണോ, താൻ മൂന്നു തവണ ചൊല്ലി പറഞ്ഞയച്ച അമ്മയെയാണോ എന്ന് അവൾക്കുതന്നെ അറിയില്ലായിരുന്നു. നാവനങ്ങിയില്ല. നാവ് ഇനി തന്റേതല്ലായിരുന്നു.

ചില്ലുടയുന്ന ശബ്ദം.

സുധ അമ്മായി, ചുമരിലെ പൊത്തിൽനിന്ന് ഒരു മൺചെരാത് എടുത്ത്, എണ്ണയോടെ, ചിരുതേയിയുടെ പുറത്തടിച്ചുടച്ചിരുന്നു. പിന്നെ രണ്ടാമതൊന്ന്. നീലനാളം വെള്ളമുണ്ടിൽ പടർന്നു. മന്ത്രം ഒരു ചീറ്റലിൽ മുറിഞ്ഞു. നിള, കയറു പൊട്ടി വീഴുന്നതുപോലെ, ഒരു ഞെട്ടലോടെ സ്വന്തം ദേഹത്തിലേക്കു തിരിച്ചു വീണു; വേദനയും ശ്വാസവും ഒന്നിച്ചു തിരിച്ചുവന്നു.

"പത്തൊമ്പതു കൊല്ലം!" ഒച്ചയില്ലാത്ത ആ സ്ത്രീ അലറുകയായിരുന്നു; നിലവറയുടെ കല്ലുകൾ ആ ശബ്ദം ഏറ്റുവിളിച്ചു. "പത്തൊമ്പതു കൊല്ലം ഞാൻ നിന്റെ കാലു കഴുകി! നിന്റെ വായിൽ കഞ്ഞി കോരിത്തന്നു! എന്റെ കുഞ്ഞിനെ തിന്ന വായിലേക്ക്! അവന്റെ പടത്തിനു മുന്നിൽ വിളക്കു വച്ചിട്ടു ഞാൻ വന്നു നിന്റെ മലമൂത്രം കോരി!" അവർ നിളയുടെ നെഞ്ചിൽനിന്ന് ആൾരൂപം റാഞ്ചിയെടുത്ത് അവളുടെ ഉള്ളംകൈയിൽ തിരുകി, വിരലുകൾ മടക്കിക്കൊടുത്തു. കണ്ണുകൾ ഒരു നിമിഷം ഇടഞ്ഞു. "ഞാൻ നിന്നോടു ചെയ്തതിനു മാപ്പില്ല, മോളേ. ഓട്. കാവിലേക്ക്. വിളിച്ചുനോക്ക്. കേൾക്കുമോ എന്നെനിക്കറിയില്ല. വേറെ വഴിയില്ല."

ചിരുതേയി തിരിഞ്ഞു. തീ അപ്പോഴേക്കും അവളുടെ മുടിയിലെത്തിയിരുന്നു; അവൾ അതു ശ്രദ്ധിച്ചതുപോലുമില്ല. ഒരു കൈവീശൽ. സുധ അമ്മായിയുടെ കഴുത്ത്, ഉണക്കക്കമ്പു പോലെ, ഒടിഞ്ഞു. വീഴുമ്പോൾ ആ മുഖത്തു വേദനയില്ലായിരുന്നു. ചുണ്ടിൽ ഒരു പേരുണ്ടായിരുന്നു. കണ്ണാ.

ആ മൂന്നു സെക്കൻഡ് മതിയായിരുന്നു. നിള, പൊട്ടിയ വാരിയെല്ലിനെ അവഗണിച്ച്, തറയിലൂടെ ഉരുണ്ട് ഉറുമി കൈക്കലാക്കി. മുട്ടുകുത്തി നിന്നുകൊണ്ട് ഒരൊറ്റ വീശൽ; ആദിയുടെ കൈയിലെയും കാലിലെയും കയറുകൾ, തൊലി തൊടാതെ, ഒന്നിച്ചറ്റു. അവൾ അവനെ വലിച്ചെഴുന്നേല്പിച്ചു, അവന്റെ കൈ സ്വന്തം തോളിലിട്ടു. "നടക്കാൻ പറ്റുമോ?" അവൻ വായിലെ തുണി വലിച്ചെടുത്തു; "ഓടാനും പറ്റും," എന്നു പറഞ്ഞു, ആദ്യത്തെ ചുവടിൽത്തന്നെ വേച്ചു. അവൾ അവനെ താങ്ങി പടവു കയറി.

പിന്നിൽ, ചിരുതേയി തീ പിടിച്ച മേൽമുണ്ട് ഊരി നിലത്തെറിഞ്ഞു; കരിഞ്ഞ മുടിയുടെ അറ്റം കൈകൊണ്ടു ഞെരിച്ചു കെടുത്തി. സുധയുടെ ദേഹത്തെ ഒന്നു ചവിട്ടിക്കടന്നു. പിന്നെ, ഒരു ധൃതിയുമില്ലാതെ, വീട്ടിലെ പടി കയറുന്ന ഒരു വീട്ടമ്മയെപ്പോലെ, പടവു കയറാൻ തുടങ്ങി.

"ഓടിക്കോ," ആ ചെറുപ്പസ്വരം പിന്നാലെ വന്നു, ചിരിയോടെ. "കാവിലേക്കുതന്നെ ഓടിക്കോ. അത് ഇനി വെറും കാടാണ്, മോളേ. വെറും മരവും കല്ലും. നീ തന്നെയല്ലേ, നിന്റെ സ്വന്തം നാവുകൊണ്ട്, മൂന്നു വട്ടം ചൊല്ലി, അവളെ പറഞ്ഞയച്ചത്?"